Wat we kunnen leren van de UK en de US beschikbare premie regelingen

Sinds april 2015 heeft men in de UK volledige flexibiliteit geïntroduceerd voor beschikbare premie-pensioenregelingen (DC-regelingen). Vanaf 55 jaar kunnen DC deelnemers er nu voor kiezen om hun hele DC-potje ineens te laten uitbetalen (tegen het marginale belastingtarief). Ze kunnen er ook nog steeds voor kiezen om een levenslang pensioen in te kopen, of ze kunnen gaandeweg geld op nemen uit hun DC-potje. Het is nog vroeg, maar de eerste tekenen wijzen er op dat sommige deelnemers inderdaad kiezen voor directe opname. Britse experts wijzen op de risico’s die werkgevers lopen als werknemers hun pensioengeld op een niet-verantwoorde manier (te vroeg) opmaken.

De UK beweegt met de introductie van die volledige flexibiliteit in de richting van de Amerikaanse 401k regelingen. Mijn collega actuarissen van Milliman in de US maken zich oprecht grote zorgen over de geringe deelname en vooral over te lage bijdragen. Het storten van bijdragen op zo’n 401k rekening is vrijwillig: er is veel discussie over hoe deelnemers kunnen worden gestimuleerd om méér deel te nemen. Er is zorg over het opnemen van leningen uit de 401k-pot en over het niet voor een levenslang pensioen (annuïteit) gebruiken van het geld. Enquêtes laten zien dat deelnemers en gepensioneerden zich afvragen of hun potje leeg is voordat zij overlijden. En waar leven die oudere gepensioneerden van als het potje leeg is? Een belangrijke vraag is ook hoe gepensioneerden hun geld opnemen van hun 401k rekening en hoe zij reageren op wisselende beleggingsresultaten.

Dus: willen we in Nederland ook die kant op? In Nederland geldt de verplichting dat pensioenkapitaal volledig moet worden aangewend voor een levenslange uitkering. Vooralsnog houdt dat principe stand. Maar het staat onder druk, want pensioenfondsen en verzekeraars vinden dat het steeds moeilijker wordt om het langlevenrisico te verzekeren. Er is een ontwikkeling dat deelname aan een pensioenregeling minder verplichtend zou moeten zijn. Voor het inkomen boven de 100.000 euro is die vrijwilligheid al een feit en er zijn geluiden dat die 100.000 euro grens ook wel wat omlaag kan. Als de ontwikkeling richting vrijwillige deelname doorzet en het principe van de levenslange uitkering wordt verder losgelaten dan voorzien wij schrijnende gevallen: werknemers die zeggen niet uit dienst te kunnen treden op hun AOW-datum, omdat het pensioen dat ze hebben opgebouwd te weinig is om van te leven. Voor de samenleving betekent het dat de goeden onder de kwaden zullen lijden: een oudere die niet financieel voor zichzelf kan zorgen doet een beroep op de staat en daarmee op de belastingbetalende ander.

En dan is er de roep om meer keuzevrijheid. Kijken we echter naar bestaande regelingen, dan zien we doorgaans al tal van keuzemogelijkheden: uitstel, vervroeging, uitruil, hoog/laag bepalingen, enz. Krijgen deze wel voldoende aandacht? De betere voorbeelden vinden we bij pensioenuitvoerders die de pensionerende niet alleen wijst op al die mogelijkheden, maar die ook meteen de bijbehorende euro bedragen laten zien. Welke behoefte is er eigenlijk om mogelijk te maken een deel van het pensioenkapitaal in cash op te kunnen nemen? Er worden plannen gemaakt om “doorbeleggen” na de pensioendatum mogelijk te maken. Dat lijkt ons een prima initiatief. Wij zoeken het in innovatievere oplossingen; oplossingen waarin het niet gaat om gegarandeerde nominale aanspraken, waarbij wel wordt vastgehouden aan het principe van levenslange uitkeringen, maar dan dat die meebewegen met beleggingsresultaten en met de ontwikkeling van de levensverwachting.

Reageer