Reactie Uitbijter: Pensioenfondsen kunnen dividend uitkeren

Inleiding

Gezien de – ogenschijnlijke – crisis waarin de meeste pensioenfondsen zitten, is het goed om ‘out of the box’ te denken. Dijkstra doet een poging, maar of die geslaagd is durf ik te betwijfelen. Eerst wat kritiekpunten – deze zijn uiteraard gezien mijn achtergrond vooral juridisch en sociaal/maatschappelijk van aard -, daarna antwoord of zijn idee ‘iets’ oplost.

Kritiekpunten

Als ik het goed begrijp wil Dijkstra een nominale dekkingsgraad realiseren, waarbij het overrendement gereserveerd wordt om als eenmalig dividend uit te keren. De situatie wordt dan als volgt. Piet ontvangt dit jaar een pensioen van € 10.000. Als de rekenrente verder daalt en/of als we ouder worden dan moet er afgestempeld worden, naar b.v. € 9.800.

Omdat het pensioenfonds in dit jaar wel een goed rendement haalt, stel 6%, dan wil hij dividend uitkeren. Stel dat Piet voor zijn pensioen een spaarpot heeft van € 100.000, dan krijgt hij € 4.000 dividend? In dit jaar een totaal pensioen van € 13.800.

Een jaar later wordt er maar 2% rendement gehaald, dat is nodig om de nominale dekkingsgraad op peil te houden en zakt Piets’ pensioen dus weer naar de ‘oude’ € 9.800.

Weer een jaar later wordt er een negatief rendement gehaald van 10%. Dan gebeurt er niets, immers de rekenrente is 2% en we worden niet ouder? Maar, dan keren we toch, we hebben immers ‘maar’ een dekkingsgraad van 100% en geen buffer, pensioen uit, terwijl we de facto 12% in vermogen zijn gedaald?

Het jaar daarna halen we een rendement van 20%. Nodig is 2% + 2% inhaal-rendement, zodat 16% resteert en dat wordt weer als dividend uitgekeerd? Zodat Piet’s pensioen – zijn spaarpot is zo’n € 80.000 – van € 9.800 naar € 22.600 stijgt.

Commentaar

Afgezien van de vraag of hier behoefte aan is, kan ook de fiscaliteit roet in het eten gooien, nu deze een hoog/laag van slechts 100 : 75 toestaat. Maar goed, de wet kan worden aangepast.

Binnen de keus van het huidige systeem – een collectief en solidair uitkeringensysteem – functioneert dit goed, hoezeer gepensioneerden nu ook ‘piepen’ omdat ze moeten inleveren. Dat moeten actieven (jongeren) ook, ook hun pensioen wordt immers afgestempeld. Het enige verschil is inderdaad dat alleen gepensioneerden het direct in hun portemonnee voelen. En dat probleem lost Dijkstra ook niet op. Daarnaast moet er in zijn systeem dan eerst ‘afgestempeld’ worden tot een dekkingsgraad van 100%. Juist dat proberen gepensioneerden nu met alle macht te voorkomen. Verder stelt Dijkstra – het lijkt of hij dat de schuld geeft van de huidige pensioenfondsencrisis – dat de huidige rekenrente onrealistisch laag is. Dat durf ik te betwijfelen. Sinds 1980 is de ‘marktrente’ gedaald van boven de 10% naar onder de 3%. Verzekeraars zijn in 1998 al overgestapt op rendementsgaranties van 3% (in plaats 4%). De kans dat de rente de komende jaren/decennia weer gaat stijgen is dan niet groot. Ook de kans dat we de komende jaren/decennia vergelijkbare rendementen gaan halen als in het verleden is gezien de vergrijsde economie eerder kleiner dan groter. Pensioenfondsen hebben zich gewoon domweg te rijk gerekend de afgelopen decennia en komen daar nu van terug. Juist de babyboomers van nu zaten toen aan de knoppen en hebben het dus laten gebeuren, maar weigeren nu op de blaren te zitten. Als Dijkstra een systeem voorstaat zoals hij lijkt te doen stel ik een defined contribution-systeem voor, met al dan niet op vrijwillige basis collectief vermogensbeheer. Iedereen kan dan zelf bepalen hoeveel hij onttrekt per jaar of een systeem waarbij op pensioendatum voor 50% een nominale rente wordt aangekocht – gegarandeerd, laat die maar uithollen door inflatie – en de andere 50% op te nemen naar behoefte (of in minimaal 5 jaar vanaf de pensioendatum).

De aankoop van het deel rente kan ook via een life cycle gefaseerd vanaf b.v. 10 jaar voor de pensioendatum, ook weer naar eigen keus.

Conclusie

Een dappere poging, maar ik zie geen verbetering in vergelijk met het huidige systeem. Voorwaarde blijft namelijk dat je begint met afstempelen tot 100% dekkingsgraad is bereikt. Al met al verdenk ik Dijkstra ervan ook een ‘babyboomer’ te zijn, die een nieuwe truc heeft bedacht om niet het nadelige gelag van solidariteit te krijgenJ! En dat terwijl juist ‘babyboomers’ altijd de mond vol hebben (gehad) van die solidariteit. Het wordt tijd dat we inzien dat het huidige systeem goed heeft gewerkt in de opbouwfase. Nu we echter in een grootschalige uitkeringsfase komen, blijkt het hopeloos verouderd en moet volledig op de schop. Ook Dijkstra’s trucje biedt daarom geen soelaas!

Mr. Theo Gommer MPLA (1966) is partner/directeur Wetenschappelijk Bureau Akkermans & Partners Groep. Tevens advocaat/partner bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Reageer