De Tweede Kamer is kort geleden akkoord gegaan met het voorstel van de Kamerleden Omtzigt en Spekman voor inhouding van kosten evenredig in de tijd bij premieovereenkomsten (zogenaamde beschikbare premieregelingen). Een goed voorstel, maar er zijn wel een paar kleine kanttekeningen te plaatsen. Lees meer…
Woekerpolis
Premieovereenkomsten en evenredige kosteninhouding
Woekerpensioenen mogen niet gecompenseerd door werkgever
Op de site van het Centraal Aanspreekpunt Pensioenen van de Belastingdienst is een vraag en antwoord opgenomen over compensatie van pensioenen. In de pers is hier inmiddels veel aandacht aan besteed waarbij men het heeft over compensatie van woekerpensioenen. Wat bedoeld de belastingdienst hier precies?
Vraag
Een werknemer heeft een beschikbare-premieregeling. Het met de ingelegde premies behaalde rendement valt tegen. Hierdoor is het uiteindelijk aan te kopen pensioen lager dan verwacht. Is het mogelijk om extra bedragen te storten in de beschikbare-premieregeling om het tegenvallende rendement te compenseren?
Antwoord
Nee, het is niet mogelijk om tegenvallende rendementen in een beschikbare-premieregeling te compenseren met een extra storting. In een beschikbare-premieregeling wordt de beschikbaar gestelde premie tot aan pensioendatum belegd. Hierdoor is de waardeontwikkeling van de ingelegde premies onzeker. Dit beleggingsrisico tot aan pensioendatum is volledig voor rekening van de werknemer. De werknemer kan dit risico verminderen door een product met gegarandeerd rendement te kiezen.
Indien in het verleden niet de fiscaal maximale beschikbare premies zijn ingelegd, is het nog wel mogelijk om de niet gebruikte fiscale ruimte alsnog te benutten. Ook dan geldt echter dat een eventueel met de eerder ingelegde premies behaald onderrendement niet gecompenseerd mag worden. In de Handreiking inhaal en inkoop van pensioen zijn de mogelijkheden om de nog niet benutte fiscale ruimte voor pensioenopbouw alsnog te benutten nader uitgewerkt.
In een brief aan het Verbond van Verzekeraars, VNO/NCW en MKB-Nederland is aandacht gevraagd voor de fiscale aspecten die zijn verbonden aan het compenseren van tegenvallende rendementen in een beschikbare-premieregeling.
Tot zover het citaat. De bedoelde brief is hier te downloaden.
De belastingdienst geeft aan dat een werkgever een beschikbare premie ter beschikking mag stellen. De premie is gemaximeerd op grond van de fiscale wetgeving. Als iemand nu of in het verleden te weinig premie heeft gekregen, dan is het mogelijk om dat op iedere moment alsnog aan te vullen. Hierbij dienen uiteraard wel de nodige spelregels in acht te worden genomen.
Het kenmerk van een beschikbare premie is dat het uiteindelijke pensioen het resultaat is van de premie, de in mindering gebrachte kosten en risicopremies en de behaalde rendementen. Je pensioen kan uiteindelijk dus meevallen, maar ook tegenvallen. Als nu naar de mening van de werknemer en/of de werkgever teveel kosten in rekening zijn gebracht bij pensioen, kan dit niet zonder meer worden aangevuld. Hiermee kan immers de maximale premie worden overschreden. Datzelfde geldt ook voor de rendementen. Als het pensioen te weinig is als gevolg van tegenvallende rendementen, kan dit niet zonder meer worden aangevuld door de werkgever. Dat is nu eenmaal het kenmerk van beschikbare premie.
De suggestie wordt gewekt dat dit iets te maken heeft met de zogenaamde woekerpolisaffaire. Op dit moment is een aantal regelingen afgesproken tussen verzekeringsmaatschappijen en vertegenwoordigers van gedupeerden. Deze afspraken hebben echter niets te maken met pensioen en staan dan ook los van deze discussie. Daar aan toegevoegd dient nog te worden opgemerkt dat de fiscus het heeft over een compensatie door de werkgever en niet over de compensatie verleend door de verzekeringsmaatschappij.
Ons pensioen is goed geregeld
Ons pensioen is goed geregeld is een stelling die ik regelmatig hoor van werkgevers. Als u zich herkent in deze stelling, wil ik u vragen dit artikel te lezen, waarin een pensioenregeling wordt geschetst die goed is geregeld.
Ons pensioen is goed geregeld
Als iemand stelt dat het pensioen goed is geregeld, dan is die stelling onderbouwd. Een werkgever heeft een doelstelling geformuleerd, bijvoorbeeld wij willen minimaal een zelfde pensioenniveau als onze concurrenten. Vervolgens is een vergelijkend onderzoek uitgevoerd waarbij de eigen pensioenregeling wordt vergeleken met die van de concurrenten. Dat onderzoek wordt regelmatig herhaald en indien nodig wordt de pensioenregeling bijgesteld.
Ons pensioen is goed geregeld
Aan de stelling wordt door werkgevers regelmatig nog een zin toegevoegd. Het is goed geregeld, want wij betalen meer dan dat wij zouden moeten doen. Op zich is dat een prima vertrekpunt. Je laat duidelijk zien wat je intenties zijn. Alleen door deze toevoeging wordt aan een heel belangrijk element voorbij gegaan. Kosten! In de basis is pensioen heel eenvoudig. Hoe meer je erin stopt, hoe meer je eruit krijgt. Dit mechanisme wordt echter verstoord door kosten. Onder kosten versta ik in deze context de kosten voor de verzekeringsmaatschappij en de kosten voor de risicoverzekeringen. Hoe meer er aan kosten af gaan, hoe minder je van de inleg uiteindelijk terug ziet in de uitkering. Dit thema is in Nederland bekend als de woekerpolisaffaire. Zonder daar verder op in te gaan wil ik hier wel mee aangeven dat het niet ondenkbaar is dat, ondanks een hoge inleg, de uitkomst kan tegenvallen. Door te stellen dat er meer betaald wordt dan zou moeten, toont een werkgever zijn intenties. Of het pensioen uiteindelijk ook goed is, wordt voor een belangrijk deel bepaald door de kosten. Of het kosteniveau, en daarmee feitelijk de hoogte van het pensioen, nog past binnen de geformuleerde doelstelling, wordt regelmatig onderzocht.
Ons pensioen is goed geregeld
Het pensioen is goed geregeld, want alles klopt en is geheel volgens de regels. De bedoeling die je hebt als werkgever staat juist verwoord in het pensioenreglement. De afspraken die gemaakt zijn in de arbeidsovereenkomst komen overeen met het pensioenreglement en zijn ook juist verwoord in eventuele personeelshandboeken of op intranet. Ook verlofreglementen, spaarloonregelingen, levensloopregelingen en al wat meer zij, sluiten perfect aan op de pensioenregeling en andersom. Iedereen die recht heeft op pensioen is juist verzekerd en krijgt, geheel conform de wet, tijdig de juiste informatie. Eventuele afwijkende afspraken zijn juridisch waterdicht vastgelegd, zodat de kans op aansprakelijkheid is geminimaliseerd. Bij pensioen gaat het immers om grote bedragen.
Ons pensioen is goed geregeld
Goed geregeld wil zeggen dat een werkgever er geen omkijken naar heeft. Het financiële deel is volledig onder controle. De werkgever weet exact hoeveel hij moet betalen aan de pensioenregeling en kan dat van tevoren al begroten. Ook het effect van het pensioen op de jaarrekening (IFRS richtlijnen) is volledig onder controle. Het mutatieverkeer is ook perfect op orde. Er is een koppeling tussen de salarisadministratie en het mutatieverkeer richting de uitvoerder en de controle is voor een groot deel geautomatiseerd. De levertijden en het serviceniveau van de uitvoerder is vastgelegd in een SLA en de naleving is perfect.
Herkent u zich in bovenstaande beschrijving? Dan heeft u vanuit mijn opinie uw pensioen echt goed geregeld.
En als u zich niet herkent? Dan is het denk ik tijd voor actie. Want bovenstaand plaatje is geen droombeeld dat onbereikbaar is of slechts weggelegd voor enkele werkgevers. Dit kan door/voor iedere werkgever, groot of klein, worden gerealiseerd. U heeft nu in ieder geval een plaatje waar u naar toe kunt werken.
Woekerpolissen; meer dan alleen maar hoge kosten!
Vandaag kopte de Telegraaf over woekerpolissen. Woekerpolis: 99,2% inleg verloren… Dit moet wel de ultime woekerpolis zijn. Vanuit mijn vaktechnische achtergrond boeit een dergelijke casus mij bovenmatig. Zonder het dossier inhoudelijk te kennen is het niet moeilijk om aan te geven wat hier is gebeurd.
Universal life techniek
Deze verzekering is gebaseerd op het zogenaamde universal life principe. Universal life is een verzekeringstechniek die uitermate flexibel is. Deze techniek werkt als volgt.
- De premie wordt verminderd met eerste kosten.
- Vervolgens wordt met de resterende premie beleggingsfondsen aangekocht in de door de verzekeringnemer gekozen beleggingen.
- Periodiek, meestal maandelijks, worden doorlopende kosten in rekening gebracht. Deze kosten worden betaald door beleggingen te verkopen.
- Als gekozen is voor aanvullende risicoverzekeringen, bijvoorbeeld voor overlijden, wordt hiervoor een risicopremie berekend. Deze premie wordt ook betaald door beleggingen te verkopen.
- De verzekering bestaat uit een aantal beleggingseenheden. De waarde van de verzekering is het aantal beleggingseenheden maal de waarde per eenheid.
De situatie van een risicoverzekering bij overlijden heb ik schematisch weergegeven.
Lijn A is de waarde van de beleggingen. Deze neemt in mijn tekening toe door het betalen van premies en het behalen van een positief rendement. Lijn B is het kapitaal dat bij overlijden uitgekeerd moet worden. In mijn tekening is dat een dalende lijn. Het verschil tussen lijn A en B, weergegeven als C, is het risico dat de verzekeringsmaatschapij loopt als de verzekerde komt te overlijden. Het verschil tussen de waarde van de beleggingen en het gewenste kapitaal bij overlijden. Het risicokapitaal is gelijk aan lijn C en daarvoor wordt een premie berekend. Deze premie wordt betaald door beleggingen te verkopen.
Risicopremies
Naarmate iemand ouder wordt, wordt de risicopremie voor een overlijdensverzekering duurder. Als je in de tekening kijkt, zie je echter dat het te verzekeren kapitaal bij overlijden (lijn C) steeds kleiner wordt. Dat heft elkaar voor een groot deel op. Daar komt nog bij dat om de risicopremie te kunnen betalen er beleggingen moeten worden verkocht. De beleggingen zijn echter meer waard geworden, zodat om eenzelfde risicopremie te kunnen betalen, er steeds minder beleggingen verkocht hoeven te worden.
Rendement
Bij het maken van een offerte en het afgeven van prognoses voor het eindkapitaal maken verzekeringsmaatschappijen berekeningen, waarbij een bepaald rendement (lijn A) wordt verondersteld. Meestal is dat een positief rendement. Wat in veel gevallen gepresenteerd wordt is het scenario als in mijn tekening opgenomen. Een positieve ontwikkeling van lijn A. Maar wat gebeurt er nu als de beleggingen niet zo goed renderen als verondersteld? Wat als ik beleggingsverliezen heb. Dat laatste is immers de actualiteit.
Negatief rendement
Als ik minder rendement maak dan verondersteld, dan zal lijn A minder hard groeien, of zelfs dalen. Doordat lijn A achterblijft bij de verwachtingen, zal het verschil tussen lijn A en B (lijn C) groter zijn dan verondersteld. Ik moet dus meer risicopremies betalen dan ik had verwacht. Om die hogere risicopremies te betalen worden dus voor meer geld beleggingen verkocht dan verwacht. Die beleggingen zijn echter minder waard dan verwacht, waardoor ik niet alleen een hoger bedrag moet verkopen, maar ook nog eens meer beleggingen moet verkopen. Daardoor zal lijn A nog minder hard groeien of zelfs nog meer gaan dalen. Als gevolg van die daling zal het verschil tussen A en B alleen maar toenemen, waardoor ik de volgende maand nog meer risicopremie moet betalen, met als gevolg dat ik voor nog meer geld beleggingen moet verkopen. Als het dus slecht gaat bij een universal life verzekering gaat het dus extra slecht. Een negatief hefboomeffect.
In de discussie over woekerpolissen gaat het voortdurend over kosten. Dat is een te eenzijdige benadering van de problematiek. Zoals ik hiervoor heb aangegeven is het hefboomeffect in universal life verzekeringen een belangrijke factor in de tegenvallende opbrengsten van beleggingsverzekeringen. Ik denk dat in veel situaties het hefboomeffect belangrijker is geweest dan de kostenstructuur. Als ik van een afstand de casus uit de Telegraaf moet verklaren, dan denk ik dat het hefboomeffect een heel belangrijke factor is geweest.
Zijn woekerpolissen te voorkomen?
Het hefboomeffect van universal life verzekeringen blijft vaak buiten beschouwing in de discussie. Dat is jammer, want daardoor blijven dergelijke situaties zich voordoen, ook als de kostenstructuur van verzekeringen belangrijk zal worden verlaagd. Stel dat je een kosteninhouding hebt van nul, dan kan je door bovengenoemd hefboomeffect nog steeds voor onaangename verrassingen komen te staan.
