Indexatie van pensioen in eigen beheer

Als een directeur-grootaandeelhouder (DGA) pensioen in eigen beheer houdt, dan speelt ook daar een vraagstuk omtrent indexaties. Het zal niet veel mensen verbazen als juist daarover op dit moment veel vragen worden gesteld. Met name de vraag, moet ik nu nog steeds indexeren, nu het als gevolg van de financiële crisis allemaal wat minder gaat?

Een DGA (10% van de aandelen of meer) mag er voor kiezen om pensioen op te bouwen in de eigen onderneming. Er wordt dus geen verzekering gesloten of premie betaald aan een pensioenfonds. De werkgever stort het geld voor het pensioen van hemzelf in de kas van de eigen onderneming.Vaak wordt het geld niet apart gezet, maar geïnvesteerd in de onderneming. Uiteraard is het financiële beleid er wel op gericht dat op de pensioendatum er voldoende geld aanwezig is om de pensioenen inclusief de toegezegde indexatie te kunnen uitkeren.

Indexatie

Veel pensioenregelingen voor DGA’s bevatten een indexatiebepaling. Deze luidt meestal ongeveer: De pensioenen zullen na ingang zoveel mogelijk welvaarts- of waardevast worden gehouden, een en ander voor zover de middelen toereikend zijn. Op de pensioendatum zal dit in een nadere overeenkomst verder worden uitgewerkt. Op de pensioendatum wordt dan meestal notulen gemaakt van een AVA waarin is bepaald welke index er wordt gevolgd.

Waardering

Het al dan niet toezeggen van een indexatie is van invloed op de waardering. Een en ander is uitgebreid toegelicht in het waarderingbesluit van 3 juli 2008. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat het toezeggen van een indexatie een hogere reservering tot gevolg heeft. Het behoeft dan ook geen betoog dat een eenmaal toegezegde indexatie ook moet worden nagekomen. Anders is sprake van afzien van pensioen, hetgeen een sanctie van de belastingdienst tot gevolg heeft. Dat de belastingdienst hier extra op zal letten behoeft, gelet op het feit dat er altijd sprake is geweest van een hoge reserve, mijns inziens geen betoog. Afzien zal ik later in dit artikel nog apart bespreken.

Welke index

Welke index er gevolg moet worden heb ik geen onderbouwde mening voor. Wel kies ik altijd voor een praktische benadering. Daarbij kijk ik naar de periode waarover de indexatie wordt bepaald. Zo kies ik een periode die ligt ruim voor het moment waarop de pensioenuitkeringen moeten worden aangepast. Als de pensioenen op 1 januari worden aangepast, dan vind ik het praktisch om een index te kiezen gemeten over bijvoorbeeld oktober tot oktober. Die cijfers zijn tijdig bekend, zodat ik op tijd mijn uitkeringen kan aanpassen. Dat scheelt een hoop aanpassingen achteraf. Overigens volstaan notulen AVA niet om de indexatie vast te leggen. Mijns inziens moet dit een afspraak worden met de DGA als werknemer en in de AVA zit hij als aandeelhouder. Een aanvullende overeenkomst, naast uiteraard de notulen lijken mij dan ook op zijn plaats.

Koppeling financiële positie

Vaak staat in de toezegging dat er geïndexeerd zal worden, voor zover de middelen toereikend zijn. Dat is voor een DGA met pensioen in eigen beheer een lastig punt. In veel situaties zijn de middelen niet toereikend om het nominale pensioen uit te keren. Ondanks het tekort blijft men in de praktijk vrolijk doorgaan met opbouwen, vaak tot ongenoegen van de belastingdienst. Dan is het natuurlijk niet logisch om in de uitkeringsfase ineens te roepen dat er sprake is van een tekort, zodat er niet geïndexeerd hoeft te worden. Toch denk ik dat er wel degelijk praktische oplossingen te bedenken zijn die recht doen aan de toezegging en de financiële positie van de onderneming.

Dekkingsgraad

In eigen beheer is het mogelijk om een dekkingsgraad vast te stellen. De (commerciële) pensioenverplichting kan op ieder gewenst moment worden vastgesteld. Anderzijds kunnen de bezittingen ook op ieder moment worden gewaardeerd, zodat de dekkingsgraad kan worden vastgesteld. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de activa die horen bij de pensioenverplichting wel als zodanig te oormerken zijn. Vervolgens kan een indexatiebeleid, gekoppeld aan de dekkingsgraad worden vastgesteld. Bijvoorbeeld, tot 105% wordt er niet geïndexeerd, vanaf 105, maar tot 115% gedeeltelijk en vanaf 115% volledig (om maar een voorbeeld te geven).

Koppeling met (fictief) rendement

Bij de berekening van de pensioenverplichting (fiscaal) dient te worden uitgegaan van een rendement van 4%. Een veel gebruikte rendementsmaatstaf voor pensioenen is het u-rendement. Mij lijkt het dan ook logisch om de indexatie te koppelen aan het u-rendement. Dan zal de indexatiebepaling als volgt luiden: De ingegane pensioenen zullen jaarlijks worden aangepast aan de prijsindex waarbij de indexatie echter nooit meer zal zijn dan het positieve verschil tussen het u-rendement en 4%.

Afzien van indexatie

Als er geen invulling is gegeven aan de voorwaardelijkheid en je constateert nu dat er geen geld is om het pensioen te indexeren, kun je altijd in overleg gaan met de belastingdienst. Mijns inziens biedt het wettelijk kader voldoende mogelijkheden om de indexatie geheel of gedeeltelijk prijs te geven, onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat deze niet voor verwezenlijking vatbaar is. Een nadere toelichting is ook te lezen op site van de Belastingdienst. Let op; ga niet op eigen houtje indexaties prijsgeven. Zoek altijd overleg met de Belastingdienst.