Gouden handdruk en banksparen

Volgend jaar heeft de (ex)werknemer een extra mogelijkheid om een stamrechtverplichting aan te gaan. De toegestane aanbieders van stamrechten wordt namelijk vanaf 2010 uitgebreid met een kredietinstelling (bank) of beheerder van een beleggingsinstelling (beleggingsmaatschappij of beleggingsfonds). Reden hiervan is het succes van het “banksparen”, wat al sinds 1 januari 2008 fiscaal mogelijk is.

De wetgever wil op deze manier de keuzemogelijkheden voor consumenten zoveel mogelijk uitbreiden, om zodoende meer marktwerking te creëren. Voor degene die dit jaar nog een gouden handdruk gaan ontvangen, lijkt de maatregel te laat te komen. Nu kan een stamrechtverplichting namelijk nog niet worden ondergebracht binnen een bancair product, omdat de Wet Loonbelasting op dit onderdeel nog niet is aangepast. Als voldaan wordt aan alle gestelde eisen van artikel 11 lid 1 onderdeel g Wet LB, dan is de omkeerregel van toepassing. Direct afrekenen tegen het progressieve tarief van maximaal 52% wordt hierdoor voorkomen. Daar staat tegenover dat de periodieke uitkeringen te zijner tijd wel belast zijn. Door uitstel van belastingheffing kan een tariefvoordeel worden behaald. Vooral bij hogere uitkeringen wordt vaak gebruik gemaakt van de stamrechtvrijstelling, bijvoorbeeld als aanvulling op de WW-uitkering of eventueel ter overbrugging tot pensioendatum.

De werknemer heeft in principe twee mogelijkheden:

1. Direct afrekenen
2. Bedingen van stamrecht, uitgesteld of direct ingaand

Een stamrecht kan zoals gezegd dus alleen bij toegestane aanbieder worden bedongen. Dit zijn de (stamrecht)BV, de ex-werkgever, de professionele verzekeraar en vanaf 2010 dus de bancaire instelling. Als de werknemer kiest voor een stamrechtvrijstelling, maar nog twijfelt tussen keuze van de toegelaten aanbieders, dan mag het bedrag tijdelijk worden gestort op een derdenrekening bij notaris of advocaat, zodat de werknemer een redelijke termijn wordt geboden om een keuze te maken. Een redelijke termijn is volgens de Hoge Raad in ieder geval drie maanden. Als de werknemer een langere bedenktermijn wenst, dan moet de werknemer deze verlenging wel aannemelijk kunnen maken. Indien de werknemer kiest voor storten op een derdenrekening, dan gaat fiscus ervan uit dat de werknemer expliciet gekozen heeft voor een stamrechtverplichting.

De werknemer kan de keuze dan niet meer ongestraft terugdraaien. Het alsnog ineens laten uitkeren heeft namelijk als vervelende gevolg dat naast loonheffing ook revisierente verschuldigd is. Het is de vraag of onder de bedenktijd van drie maanden ook een fiscale wetswijziging valt. Als het tijdsbestek tussen storting op derdenrekening en aanschaf bancaire stamrecht binnen deze drie maanden blijft, dan zal de inspecteur hier geen bezwaar tegen hebben. Het is verstandig om hiervoor vooraf toestemming te vragen.

Een andere oplossing is om in 2009 te kiezen voor een verzekeraar via een uitgesteld stamrecht van één jaar. Vervolgens kan bij expiratie de stamrechtverzekering fiscaal geruisloos overgaan naar een stamrechtrekening. Een derde mogelijkheid is om in de vaststellingsovereenkomst op te nemen dat de koopsom in 2010 ter beschikking wordt gesteld. Stel dat er in januari 2010 nog geen bancaire product op de markt is, dan kan op dat moment worden gekozen voor het tijdelijk stallen op een derdenrekening, in afwachting van de introductie van het nieuwe product. Natuurlijk moet de werknemer bij aanpassing van de stamrechtvrijstelling wel het risico afwegen van de kans op tussentijd faillissement van de ex-werkgever.

De markt vraagt om transparante producten met lage kosten en de wetgever wil hierin faciliteren. Niet alle huidige traditionele producten van verzekeraars zijn overigens eenvoudig te kopiëren naar bancaire producten. Financiële producten met een hoge risicosolidariteit zijn namelijk niet geschikt voor een bancaire vorm. Denk hierbij aan een arbeidsongeschiktheidslijfrente (AOV) en de lijfrente voor het invalide (klein)kind. De verwachting is dat de bancaire stamrechtverplichting een geduchte tegenstander gaat worden van de gouden handdrukverzekering.