Eén op de drie huwelijken eindigt vroeg of laat in een echtscheiding. Naast familierechtelijke gevolgen worden de partijen ook in hun pensioenaanspraken getroffen. Door echtscheiding moet een eventueel aanwezige huwelijksgemeenschap worden ontbonden. Pensioenaanspraken vertegenwoordigen een bepaalde contante waarde en deze waarde moet op grond van de WVPS worden verdeeld. Maar wat als je besluit af te zien van deze verdeling?
Pensioenverdeling en echtscheiding bestaan nog niet zo heel lang. Voor 1981 was het niet verplicht om opgebouwde pensioenrechten bij echtscheiding te verdelen. In 1981 is in het belangrijke arrest Boon/Van Loon bepaald dat de waarde van de pensioenrechten moest worden verrekend bij echtscheiding en bij scheiding van tafel en bed. Nadat de verrekeningswaarde is vastgesteld, kan voor de verrekening worden gekozen uit de volgende mogelijkheden:
a) Contante afrekening
b) Verrekenen met andere vermogensbestanddelen
c) Toekennen van een voorwaardelijk ouderdomspensioen
d) Financiering van een lijfrente
Op 1 mei 1995 is pensioenverdeling te verankerd in de wet. De WVPS is van regelend recht, partijen kunnen hiervan afzien of kiezen voor een afwijkende verdeelsleutel. De verdelingsmethode wijkt af van het arrest omdat bij WVPS de pensioenuitkeringen worden verdeeld in plaats van uit te gaan van de waarde van de aanspraak. Indien geen aanvullende afspraken worden gemaakt, wordt bij echtscheiding het pensioen verevend en het nabestaandenpensioen van rechtswege afgesplitst. Afwijken is mogelijk doordat beide partijen hiermee instemmen. Dit kan via het opstellen van huwelijkse voorwaarden (zowel voor het huwelijk als tijdens het huwelijk) of als hierover een bepaling is opgenomen in het echtscheidingsconvenant.
Zeker voor een DGA is deze mogelijkheid interessant, gelet op het afstortarrest uit 2007. Als partijen kiezen voor het afzien van de wettelijke bepalingen, dan treedt in beginsel de bepalingen van het Boon/Van Loon arrest weer in werking. De partij die afziet van verevening, zal gecompenseerd moeten worden. Wordt dit nagelaten, dan is de vraag of hier sprake is van een schenking. Bij schenking moet sprake zijn van een verarming van de schenker en een verrijking van de begiftigde, tevens moet sprake zijn van vrijgevigheid. Vrijgevigheid wordt in familierechterlijke betrekking al snel aangenomen. De verrijking komt pas tot stand als definitief sprake is van vermogensverschuiving. Door het afzien van de wettelijke regeling, kan op pensioendatum een verrijking plaatsvinden. De vereveningsplichtige ontvangt immers een hoger pensioen.
Als wordt afgezien van nabestaandenpensioen, dan zal geen sprake zijn van een verrijking, omdat deze aanspraak niet toekomt aan de vereveningsplichtige. Als in huwelijkse voorwaarden vóór het huwelijk de wettelijke verdeling wordt uitgesloten, dan is geen sprake van schenking. Dit geldt ook als beide partijen een nagenoeg identieke regeling hebben. Indien echter tijdens het huwelijk huwelijkse voorwaarden worden opgesteld waarbij wordt afgezien van verevening zonder compensatie hiervan, dan wordt afgezien van een toekomstig recht en dan kan dus wel schenking aan de orde zijn.
Bij compensatie is het verder van belang om de juiste fiscale uitgangspunten niet uit het oog te verliezen. Een pensioenaanspraak is een bruto vermogensbestanddeel (box I). Bij overbedeling van de ex-partner in de vorm van overwaarde op de eigen woning (netto vermogensbestanddeel), geldt dat deze waarde belast is bij de vereveningsgerechtigde. De vereveningsplichtige mag de waarde van de overbedeling in mindering brengen op zijn fiscaal inkomen als persoonsgebonden aftrek.
wat als je in 1985 gescheiden bent en toen niets geregeld hebt omtrend de verdeling van het opgebouwde pensioen, je ex partner niet meer ziet of spreekt en zij geen aanspraak lijkt te maken op een gedeelte v/h pensioen. Krijg je dan gewoon het hele pensioen uitgekeerd?