Het afgelopen decennium is massaal afscheid genomen van de eindloonregeling. Steeds meer pensioenregelingen zijn omgezet van eindloon naar middelloon of naar beschikbare premie. Ik vraag me echter af of we daar wel goed aan hebben gedaan. Soms denk ik dat we maar weer massaal terug moeten keren naar de eindloonregeling. Niet uit een sentimentele vorm van heimwee, maar gebaseerd op het grote aantal beperkingen waar we in de middelloon- of beschikbare premieregelingen mee te maken hebben.
Duidelijk
Bij een eindloonregeling snapt iedere werknemer hoeveel pensioen hij of zij ongeveer gaat krijgen. Namelijk 70% van het laatst verdiende loon.
Die 70% geldt natuurlijk alleen als je ook 40 dienstjaren hebt gemaakt, maar dat is over het algemeen goed bekend bij de gemiddelde Nederlander. De vraag 70% van welk salaris (telt het hele salaris mee voor de berekening van pensioen?) is, evenals de vraag met welke AOW dan rekening wordt gehouden, een legitieme vraag. Maar dit is relatief eenvoudig en goed uit te leggen.
Middelloon en beschikbare premie daarentegen zijn niet zo eenvoudig. Beide regelingen zijn zogenaamde opbouwregelingen. Jaarlijks wordt er iets toegevoegd aan het opgebouwde pensioen of kapitaal en aan het eind krijg je de optelsom van alle jaren pensioenopbouw. Bij beschikbare premie speelt dan nog een extra punt en dat is de onzekerheid over het beleggingsrendement en hoeveel pensioen je uiteindelijk kunt aankopen met het opgebouwde kapitaal. Dat geeft veel onduidelijkheid en daardoor veel onzekerheid.
Foutkans
Een ander belangrijk verschil is de foutmarge. Eindloon is naar mijn mening een heel safe systeem. Als het laatste salaris dat wordt gebruikt voor de berekening van het pensioen juist is, dan klopt het hele pensioen en krijg je als gepensioneerde uitbetaald waar je recht op hebt.
Bij middelloon en beschikbare premie mag tussentijds geen fout worden gemaakt. Als er eenmaal een fout is ingeslopen, wordt die niet meer, net als bij eindloon, automatisch gecorrigeerd bij de eerstvolgende aanpassing. Nee, dan wordt verder gestapeld op de fout. De kans dat je uiteindelijke pensioen dus niet helemaal gelijk is aan het pensioen waar je recht op had, is hierdoor relatief groot. Bovendien is het lastiger te controleren voor de gemiddelde werknemer, waardoor de kans dat je een fout daadwerkelijk constateert ook nog eens relatief klein is.
Eindloon werd als onbeheersbaar en onbegrijpelijk gezien. Ik vraag me af of het middel niet erger is geworden dan de kwaal.
Voor mij genoeg redenen om me openlijk af te vragen of eindloon toch niet een betere regeling is. Welke ondernemingsraad maakt zich als eerste sterk voor dit onderwerp?
Vroeger was alles beter, zo lijkt het. Het artikel over eindloonregelingen noemt een aantal zaken die zeker waar zijn, maar naar mijn mening niet volledig.
Duidelijkheid?
Ja, het is inderdaad relatief eenvoudig om een eindloonregeling uit te leggen. Aan de andere kant is dit systeem mi wel debet aan het hardnekkige misverstand dat je in Nederland 70% van je laatstverdiende salaris zou opbouwen. Als verondersteld mag worden, dat tegenwoordig niet veel werknemers hun gehele werkzame periode bij een en dezelfde werkgever doorbengen dan is de kans op een pensioen van 70% van het laatste salaris minimaal. Zelfs wanneer iemand verschillende werkgevers heeft gehad en telkens een eindloonregeling had, lukt dat meestal niet, ook niet als er waardeoverdracht heeft plaatsgevonden. Dit laatste bijvoorbeeld omdat de werknemer er in salaris (pensioengrondslag eigenlijk) op vooruit gegaan (en dat is vaak het geval bij wisseling werkgever).
Of het 70% misverstand ooit zal verdwijnen? Ik betwijfel het.
Foutkans
Ja, eens. Kans op fouten die niet meer opgemerkt zullen worden is met alle andere systemen (veel) groter dan bij eindloonsystematiek. Ook mij baart dit grote zorgen. Daar ligt misschien wel een kans voor adviseurs om toegevoegde waarde te bewijzen. Dat advies kost natuurlijk wel geld, maar aan een eindloonregeling vasthouden met bijbehorende backservicelasten en onbeheersbaarheid van kosten ook.
OR
Vanuit de werknemer gezien is een eindloonregeling (mits deze is van voldoende niveau is) meestal wel een betere pensioenregeling. Voor de OR geldt natuurlijk wel dat wanneer deze regeling zo goed is dat deze tot een structureel hoger pensioen leidt, deze ook meer geld kost. De vraag is dan wel wie gaat dat betalen? Dat zal in het totale arbeidsvoorwaardenoverleg bepaald worden. Zeker is wel dat de extra kosten mi bij de werknemers in rekening gebracht zullen worden.