Artikel: Tips & Advies: U & Uw BV: Conserverende aanslag bij emigratie

In toenemende mate besluiten Nederlanders van hun pensioen te genieten in een (warm) buitenland. Met name Spanje en Frankrijk zijn erg in trek. Fiscaaljuridisch zijn er echter wel consequenties verbonden aan deze emigratie. De belastingdienst zal direct na emigratie een conserverende aanslag opleggen aan een pensioengerechtigde die zijn pensioen in het buitenland gaat genieten.

Allereerst de vraag wat nu precies een conserverende aanslag is. Een conserverende aanslag is een belastingaanslag met een zogenaamde uitgestelde, voorwaardelijke heffing. Bij emigratie wordt dus niet direct een heffing opgelegd, maar een heffing onder een voorwaarde gekoppeld aan een termijn van tien jaar. De heffing wordt pas echt geïnd indien binnen tien jaar na emigratie de pensioengerechtigde iets doet met zijn pensioen dat in Nederland niet is toegestaan. Indien bijvoorbeeld binnen tien jaar na emigratie het pensioen wordt afgekocht (de totale waarde van het pensioen wordt ineens getoucheerd), zal de Nederlandse belastingdienst alsnog de conserverende aanslag effectueren door progressief te heffen (maximaal 52%) over de totale waarde van het pensioen vermeerderd met 20% boeterente (revisierente).

Op zich is de conserverende aanslag een merkwaardig fenomeen: in talloze bilaterale belastingverdragen (een verdrag waarin twee landen exclusieve afspraken hebben gemaakt over wie heffingsbevoegd is) is de regel opgenomen dat het land waarin de voormalige werknemer thans woont, heffingsbevoegd is voor het pensioen dat wordt genoten. Deze regel wordt ook wel het woonlandbeginsel genoemd. Indien een Nederlander besluit te emigreren naar Spanje om daar pensioen te gaan genieten, is Spanje heffingsbevoegd en niet Nederland. De conserverende aanslag die bij emigratie wordt opgelegd, bewerkstelligt dat Nederland toch de heffing “naar zich toetrekt” indien in Spanje het pensioen binnen tien jaar wordt afgekocht.

Een groot aantal – met name wat oudere belastingverdragen – stamt uit een periode gelegen vóór 1 januari 2001. Dit is de datum waarop in de Nederlandse belastingwetgeving de conserverende aanslag werd opgenomen. De Nederlandse rechtspraak heeft inmiddels in meerdere emigratiegevallen – waarin werd geëmigreerd naar een land waarmee Nederland een belastingverdrag heeft van vóór 2001 – geoordeeld dat de conserverende aanslag in strijd is met de goede verdragstrouw. Immers Nederland heeft exclusieve heffingsafspraken gemaakt met een ander land en na ondertekening van dat verdrag wijzigt Nederland eenzijdige haar eigen wetgeving teneinde meer belasting te kunnen heffen. Zeer recentelijk nog heeft een Nederlandse rechter een conserverende aanslag vernietigd op grond van het handelen in strijd met de goede verdragstrouw.

Voor het Ministerie van Financiën is deze rechtspraak een doorn in het oog: Nederland verleent tijdens de pensioenopbouwfase belastingvoordeel. Immers de opbouw van een pensioenreserve op de balans is aftrekbaar voor de Vennootschapsbelasting en een eventueel te betalen pensioenpremie is ook aftrekbaar. Daarnaast is de waarde van de pensioenaanspraak zolang die nog niet wordt uitgekeerd ook vrijgesteld van heffing. In de uitkeringsfase (vanaf pensioendatum) kan Nederland echter niets heffen aangezien het land waar naar geëmigreerd wordt, heffingsbevoegd is. De Nederlandse schatkist loopt dus veel geld mis. Dit heeft de wetgever doen besluiten met reparatiewetgeving te komen. Niet echt des Nederlands is deze wetgeving met een record tempo aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer (juli 2009). De reparatiewetgeving komt hierop neer: terwijl het buitenland gewoon heffingsbevoegd blijft, draait Nederland met terugwerkende kracht het belastingvoordeel terug vermeerderd met een boete van 20% (revisierente). Alhoewel de sanctie anders is (niet een heffing over de waarde van het pensioen, maar het terugdraaien van het belastingvoordeel) komt dit economisch gezien op hetzelfde neer. Het laatste woord is hierover dus nog niet gezegd!

Streamer: Met de conserverende aanslag handelt Nederland in veel gevallen in strijd met de goede verdragstrouw!

Mr. Peter A. ter Beest MPLA
Akkermans & Partners Pensioen Netwerken

Reageer