Artikel Overgeld.nl: Zorgplicht bij ‘pensioen’vermogensbeheer.

‘Tegenvallende beleggingsresultaten’ is vaak de reden die genoemd wordt als de pensioenpot toch wat minder vol blijkt te zitten dan gedacht of nog leger blijkt te zijn dan gedacht.. In veel gevallen worden er dan geen verdere vragen meer gesteld, want het waren toch de ‘tegenvallende beleggingsresultaten’. Blijkbaar is dat tegenwoordig een feit van algemene bekendheid.

Maar is dat wel zo ? Waarom vallen de beleggingsresultaten tegen ? Is er iemand als verantwoordelijke aan te wijzen ? Om deze vraag direct te beantwoorden: ja, onder omstandigheden is er soms zeker wel een verantwoordelijke aan te wijzen.

Zo ook in de kwestie die onlangs speelde bij de rechtbank Amsterdam, waarbij een echtpaar hun onderneming had verkocht en voornemens was van het rendement van het vermogen te gaan leven. Echter omdat de rente bij de bank te laag was om voldoende rendement te behalen om als inkomensvoorziening te dienen, moesten de gelden belegd worden. Daarvoor werd een vermogensbeheerder aangetrokken.

Afgesproken werd met die vermogensbeheerder, dat er wel wat risico gelopen mocht worden, én dat het echtpaar ook meteen al moest leven van het geld. Er zou dus een beperkt interen op het vermogen aan de orde zijn, maar het rendement op de beleggingen zou dat goed moeten gaan maken. Omdat de beide echtelieden pas achter in de 50 waren kozen ze voor een belegging met een langere horizon. Dat wil zeggen, dat de resultaten pas goed zichtbaar en merkbaar zouden zijn op de langere termijn, van ongeveer 10 jaar.
Daar kwam ook nog bij, dat het echtpaar zelf wel eens in aandelen had belegd, maar niet in obligaties en alternatieve beleggingen. Om die reden hadden ze ook de vermogensbeheerder in de arm genomen.

Tussen het echtpaar en de vermogensbeheerder werd een uitgebreide overeenkomst opgemaakt, waarin alle uitgangspunten en wensen waren opgenomen. Een complete analyse en beleggingsprofiel is opgesteld en vastgelegd.

U voelt echter de bui al hangen: in 2008 ging het mis. De waarde van de beleggingsportefeuille kelderde dramatisch en het echtpaar was niet tevreden over de prestaties van de vermogensbeheerder en met name niet over de gerealiseerde rendementen. Er volgen een aantal gesprekken waarbij de vermogensbeheerder het verwijt krijgt ten koste van de veiligheid van de beleggingen te hebben gekozen voor mogelijk meer rendement. De vermogensbeheerder had eerst een restrictief voorstel gedaan en in de later gesloten overeenkomst waren de beleggingsbandbreedtes juist wat ruimer. Het echtpaar is van mening, dat de vermogensbeheerder niet af had mogen wijken van het eerste voorstel, nu het door hen gekozen profiel voldoende bescherming bood. Het echtpaar wilde veiligheid boven rendement. Daarnaast verwijt het echtpaar, dat de vermogensbeheerder onmogelijk had kunnen kiezen voor een lange beleggingshorizon nu ze al direct van het vermogen ook moesten leven.

De rechtbank volgt het echtpaar niet in hun verwijten. Zij hebben immers de overeenkomst met de vermogensbeheerder ondertekend en geaccepteerd. Daarmee staan de afspraken tussen partijen vast. Ook die, dat er direct geld onttrokken zou worden.

De rechtbank hoeft dan in principe alleen maar te beoordelen of de vermogensbeheerder heeft gehandeld, in de uitvoering van de opdracht en binnen de overeengekomen grenzen, zoals een redelijk handelend en redelijk bekwaam vakgenoot onder de gegeven omstandigheden ook zou hebben gehandeld en overeenkomstig hetgeen daarvan in de gegeven omstandigheden mocht worden verwacht.

De rechtbank komt tot de conclusie, dat de vermogensbeheerder niet zo veel te verwijten valt. Immers was er een goed profiel opgesteld, voorstellen gedaan en na uitvoerige besprekingen tot een overeenkomst en beleggingsprofiel gekomen. Daarbij werd het echtpaar goed en deugdelijk periodiek geïnformeerd en, dat is ook van belang, heeft de vermogensbeheerder toen het slechter dreigde te gaan aanpassingsvoorstellen gedaan, maar die werden door het echtpaar van de hand gewezen.

De zorgplicht van de vermogensbeheerder is evident. Daaraan zijn steeds striktere eisen gesteld en dat is ook terecht. Het is echter niet zo, dat altijd met de verwijtende vinger in de richting van de vermogensbeheerder kan worden gewezen. De belegger zelf heeft ook een zekere verantwoordelijkheid. Als ondanks adviezen toch gekozen wordt voor een hoog risico, dan wordt daarmee wel de verantwoordelijkheid verlegd. Het is dan natuurlijk wel de vraag waar precies de grens ligt van verschuiving. En wanneer moet de belegger tegen zichzelf in bescherming worden genomen. Waar moet de vermogensbeheerder een eigen verantwoordelijkheid nemen ? Die grens ligt bij het criterium van de redelijk handelende en bekwame vakgenoot. Een grens die steeds weer in de jurisprudentie ter sprake komt en steeds meer nader wordt ingekleurd met feiten en omstandigheden. Het is nooit zwart-wit… Laat u daarom goed adviseren door een gerenommeerd adviseur.

Hebt u vragen over (uw) pensioen? Stelt u ze dan gerust via www.pensioenSOS.nl.

Mr. Henny van den Hurk, Gommer & Partners Pensioen Advocaten

Reageer