Artikel FD Selections: Wie heeft het gedaan (deel2)?

In verband met een aantal reacties op mijn column van vorige week, deze keer: Wie heeft het gedaan (deel 2).

“We moeten naar een input georiënteerd systeem, waarbij iedereen zelf spaart, al dan niet collectief belegd”, schreef ik.

Hierbij heb ik niet bedoeld dat iedereen zelf bepaalt of hij/zij spaart of niet. Integendeel, ik ben eerder voorstander van verplicht sparen voor pensioen (los van hoeveel en tot welk salaris), wellicht zelfs ook voor ZZP-ers. Misschien met voor hen een keus van opting-out, maar waarom eigenlijk? Een ‘goede’ oudedagsvoorziening is ook voor ZZP-ers maatschappelijk net zo nodig als voor gewone werknemers. Waar dat dan (verplicht) moet worden ondergebracht is een andere discussie.

De solidariteit na pensioendatum is eenvoudig. Dát is nu verzekeren. De kans dat de een dan snel na pensioendatum overlijdt en de ander veel ouder wordt dan het gemiddelde is inherent aan (levenslang) een verzekerde uitkering. Vandaar ook het pleidooi voor de mogelijkheid om een (aanzienlijk) deel van het pensioen (50%?) als lumpsum en/of een annuïteit van 5 jaar te krijgen.

De kans dat de levensverwachting van een 65-jarige in de 20 jaar daarna aanzienlijk toeneemt is klein. Voor het risico dat er dan toch nog is, hanteren verzekeraars (lees uitvoerders) leeftijdsterugstellingen. Hoeveel? Moge de beste winnen, die geeft namelijk de hoogste uitkering. Dat noemen we marktwerking. DNB houdt immers (streng) toezicht op de solvabiliteit! Als een verzekeraar te voorzichtig is geweest, krijgt de pensioengerechtigde (lees de erven) een eenmalige slotuitkering.

En werknemers, zeker de Nederlandse, kunnen echt goed shoppen hoor. Dat is niet zo moeilijk en nog leuk ook!

Wat is nú het gevolg van een stijgende levensverwachting? Dat jongeren dat betalen voor de ouderen! Is dat nog houdbaar en waarom is dat dan wel solidair?

En net zo goed als de opbouw via life cycle kan, kan de inkoop dat ook. Kwestie van defaults en keuze-mogelijkheden.

Dat het meer individualiseren van de – nogmaals – input ‘duurder’ is dan standaard/collectief, dat klopt. Maar standaard/collectief, dat willen we toch niet meer, dat past toch niet meer in de inmiddels fors geïndividualiseerde maatschappij? Anders moeten we gewoon een staatspensioen regelen voor iedereen, boven de AOW, kapitaalgedekt, uitgevoerd door het ABP. Ook prima, maar mijns inziens niet echt realistisch. De enige manier om het nog af te dwingen is via verplichtstelling en solidariteit, maar de druk op solidariteit is dan te groot – dat blijkt – en op de verplichtstelling (qua uitvoering) wordt die druk steeds groter, getuige de actie dat een aantal transportbedrijven de verplichtstelling in hun branche gaat aanvallen.

Een volledige collectief en solidair systeem heeft een dekkingsgraad nodig van dik en dik boven de 150%, anders hebben we geen ‘solidariteits-buffer’ die we kunnen doorgeven. Nogmaals, die buffer hebben we niet en die komt er niet. De oplossing van de sociale partners, meer onzekerheid inbouwen, is indirect een zelfde individualisering. Maar dan wel afgedwongen. Dat werkt niet. U denkt toch niet dan een werknemer verplicht mee wil doen, bij een verplichte uitvoerder, maar verder maar moet afwachten wat hij wanneer krijgt? Dat is naïef.

“Er is namelijk niets mis met collectiviteit en solidariteit, al schijnt iedereen dat tegenwoordig wel te denken”, schreef iemand. Tja, misschien niet, misschien wel, maar mag ik dat zelf bepalen? Dat is nu juist de crux. Er zijn nog steeds velen die denken dat zij voor anderen kunnen en moeten beslissen. Dat kunnen is zelfoverschatting, dat moeten is niet meer acceptabel.

Los van het feit wat iemand daar van vind, het is nu eenmaal zo. Dus laten we gewoon realistisch zijn. Pensioen volgt de maatschappelijke ontwikkeling, niet andersom.
Ik zeg niet dat ik voorstander ben van een verdere individuelere maatschappij, maar ik constateer wel dat het zo is. Dan is er maar één oplossing: laat iedereen zelf bepalen hoe hij of zij z’n pensioen wil invullen. De reactie – mocht die bij u opkomen – dat kunnen werknemers niet en dat willen ze niet: nou, news for you: dan leren ze dan maar! En die heb ik niet zelf bedacht, dát komt uit het pensioenakkoord: individuele flexibiliteit, dat betekent namelijk eigen verantwoordelijkheid! En dat wil iedereen echt wel, mits goed geïnformeerd en goed begeleid. Misschien best wel een beetje gevaarlijk, maar ja, wat is het alternatief: ‘ze’ dom houden……?

Reageer