Artikel FD Selections: Langer doorwerken!

Nu de conclusie steeds vaker is dat een werknemer langer wil of moet doorwerken, is de vraag, hoe ligt dat nu precies juridisch? Zowel de beëindiging op de pensioendatum als de eventuele periode daarna? Naast de juridisch kant is er natuurlijk ook de maatschappelijke invalshoek.

De juridische hoofdregel blijft dat de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd eindigt op de afgesproken pensioendatum. Hoewel hierover natuurlijk een steeds sterkere discussie ontstaat, is het zogenaamde pensioenontslag nog steeds leading.
Anders ligt het vaak als de pensioendatum, hetzij de formele, denk hierbij aan functioneel leeftijdsontslag, maar nog meer ingeval van prepensioen, al vóór 65 jaar ligt. De vraag is dan of de keus om met prepensioen te gaan vrijwillig is of verplicht. Vrijwillig is natuurlijk geen probleem. Gedwongen kan alleen op grond van sociaal plan. Sinds de Wet Gelijke Behandeling op grond van Leeftijd bij de Arbeid is een eerdere pensioendatum dan 65 jaar nietig, zodat men als werknemer zich op die grond niet hoeft te laten dwingen. Maar ook een sociaal plan is niet zonder meer dwingend, omdat een dergelijke constructie toch vaak leidt tot leeftijdsdiscriminatie.

Omdat de ‘druk’ op 65 jaar als dé pensioendatum steeds groter wordt, zal er steeds vaker discussie ontstaan. Stel immers dat in de pensioenregeling is opgenomen dat de werknemer er voor mag kiezen dat het pensioen wordt uitgesteld. Is dit op te vatten als een recht om langer door te werken? Vanuit een pensioentechnische invalshoek zou ik zeggen van wel. Immers, pensioen mag alleen worden uitgesteld als de werknemer doorwerkt in (dezelfde) functie. Nou wordt hier nu nog niet zo scherp op gelet, en is het vaker een toets voor de DGA, maar toch.

Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd eindigen natuurlijk gewoon op de afgesproken datum. Ook kunnen arbeidsovereenkomsten voor de duur van een bepaald project worden aangegaan. Het kan heel goed zijn dat een bepaald project ‘over’ de pensioendatum van de werknemer heenloopt. Goed denkbaar is dus dat na de pensioendatum wordt afgesproken dat de werknemer het project nog ‘uitzit’, maar dan op basis van een overeenkomst voor bepaalde tijd.. Wel verstandig om dan goed te omschrijven wat het project omvat en bijvoorbeeld dat het in ieder geval uiterlijk op een x-datum eindigt. Als daarentegen de werknemer van project naar project ‘hobbelt’ ligt de situatie weer anders uiteraard. Ook na 65 jaar moet daarbij in de gaten gehouden worden dat meerdere arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd die elkaar opvolgen binnen de wettelijk beperkte periode van 36 maanden uiteindelijk kunnen leiden tot wederom een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.

De maatschappelijk invalshoek ligt anders lijkt mij. Nu de druk op werknemers vanuit de overheid/maatschappij toeneemt om langer door te werken, moeten werkgevers daarin meegaan. Niet zomaar, maar wel op basis van goede afspraken en intenties. En wordt het steeds meer een ‘recht’ (net zoals een ‘recht’ op parttime werken) onder voorwaarden.

Tot slot is het, zoals gezegd, goed om de periode na 65 jaar duidelijk vast te leggen. Wanneer eindigt de arbeidsovereenkomst dan? Voor onbepaalde tijd, uiterlijk op 70 jaar? Of een arbeidsovereenkomst voor (kortere) bepaalde tijd? Maar, stel dat u dan onenigheid krijgt. Moet u dan als werkgever de resterende tijd blijven betalen? Of kunt u de werknemer dan ‘dwingen’ met pensioen te gaan? Nee, dat kunt u niet. Wel zal een rechter er bij de bepaling van de hoogte van de ontslagvergoeding, als die al aan de orde is, rekening mee houden, dat deze werknemer de mogelijkheid heeft om AOW en pensioen te ontvangen.

Niet alleen voor pensioenopbouw in de uitstelperiode moeten goede afspraken gemaakt, maar ook indien er sprake is van ziekte, of ingeval van beëindiging van het bedrijfsonderdeel waar de werknemer acteert. Recht op een WULBZ/WIA- of WW-uitkering is er dan immers niet meer. Een ‘projectmatige’ arbeidsovereenkomst lijkt dan misschien toch het meest verstandigst. Een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde lijkt dat niet.

De transitie naar ‘langer werken’ is ingezet. Het is goed om de ontwikkelingen goed te volgen en bijvoorbeeld het beleid hier omtrent én – überhaupt – vorm te geven en – jaarlijks – te herbeoordelen. Dát we langer gaan doorwerken lijkt mij evident. Hoe – goed – we het gaan en kunnen regelen valt nog te bezien.

Reageer