Artikel FD Selections: Heeft een pensioenfonds nog toegevoegde waarde?

Hoe zat het ook alweer? Een pensioenfonds was ‘van ons (werkgevers, werknemers)’, dus niet commercieel. Het garandeerde, althans dat beloofde men, een inflatievast pensioen tegen relatief lage kosten. Het geld werd collectief beheerd en het fonds voorzag in intergenerationele solidariteit, dus tussen jong en oud, gehuwd en ongehuwd, rijk en arm. Kortom, het summum in pensioenland.

Hoe is het echter inmiddels? Er wordt afgestempeld omdat én de werkgever niet meer wil bijbetalen maar ook omdat – zie de Cie Frijns – er als gevolg van ondeskundigheid € 20 miljard verloren is gegaan. Dat is precies het bedrag wat in 2010 aan pensioenuitkeringen is gedaan. Men – de sociale partners – wil ons verleiden om te tekenen voor het meegroeipensioen. Een pensioen dat afhankelijk is van én de levensverwachting én de rendementen. Pensioen is opeens niet meer zeker: dat weet toch iedereen wordt eenvoudig gesteld?! Niet alleen de hoogte van het pensioen, maar ook niet de pensioenleeftijd. Nota bene dezelfde Fijns merkte onlang op dat hij het begrip ‘solidariteit’ altijd al een beetje vaag vond. Maar collectiviteit, solidariteit en zekerheid waren wel de 3 kernwaarden van het fondsen-pensioen.
En is verhoging van de pensioenleeftijd zoals door Welzijn en Zorg, de verhoging van de premie, de afstempeling én het meegroeipensioen niet allemaal hetzelfde (kwaad) in een ander jasje??

Ongemerkt zijn fondsen afgegleden van eindloon naar middelloon en gaan naar feitelijk gewoon een beschikbare premieregeling, waarbij de hoogte van het pensioen afhankelijk is van onzekere factoren. En passant zijn de premies wel omhoog gegaan, is de inflatiecorrectie inmiddels grotendeels illusoir en is er alleen nog maar een risico-nabestaandenpensioen. Het pensioenrisico is derhalve (nagenoeg) volledig bij de pensioengerechtigden neergelegd door de fondsen.

Problemen, zie de speech van Hans Hoogervorst tijdens het APG-congres (zie www.fdselections.nl/pensioen) worden weggewuifd. Ze zijn er niet of het ligt gewoon aan die ‘domme’ rekenrente, “die is te laag en dat is niet eerlijk”. Werkgevers kunnen – zie de bijbetalingsproblematiek bij waardeoverdracht – en willen niet langer (eind)verantwoordelijk zijn voor het pensioen van met name hun ex-werknemers, dus ook hun gepensioneerden. Dat is niet zo raar, immers werknemers kennen ook weinig loyaliteit meer met hun werkgever.

Het verwijt dat de werkgever (dus ook de overheid als werkgever) in de jaren ’90 van de vorige eeuw heeft ‘gegraaid’ in de pensioenpot is niet relevant. Dan had er tóen geageerd moet worden. Men had er – ook met de wetenschap van het wetsvoorstel heffing vermogensoverschotten pensioenfondsen – voor kunnen kiezen om dan maar wél vennootschapsbelasting te betalen. Ik houd dan toch altijd nog geld over! Overigens is dit wetsvoorstel allang ingetrokken en dus niet meer relevant.

Na de transparantieslag bij verzekeraars qua kosten – en hoezo zijn de uitvoeringsinstanties van diverse fondsen niet net zo commercieel inmiddels – speelt ook die discussie niet meer. Met de PPI die er aan komt is er al een nieuw soort uitvoerder. Als laatste statement mag én het gebrek aan juiste communicatie worden genoemd alsmede – zie de opmerkingen van Joanne Kellerman van DNB hierover – de weinig zelfkritische houding van pensioenfondsbestuurders in het algemeen. Dat ze niet deskundig zijn is één, zegt zij, maar dat ze er niets aan doen, dát is het erge. Terwijl ze toch ‘mijn’ pensioengeld beheren.

De vraag is dus wat het (zakelijk) nut nog is van een pensioenfonds, behalve de emotie ‘het is van ons’. Bij een verzekeraar die niet presteert kan ik tenminste weggaan. Bij een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds (Bpf) niet. Is het dan niet veel logischer om wel de verplichtstelling per branche in stand te houden voor de pensioenregeling zelf, maar niet langer de verplichte uitvoering door een Bpf? Het collectieve voordeel zoek ik dan zelf wel op. In ieder geval moeten keuzes beter worden gecommuniceerd. Deelnemers denken nog steeds dat het is zoals het was. Dat dit nog niet is verteld is al erg, maar wetende dat het niet meer zo is én het dan nog steeds niet vertellen, ja, dat is echt erg. Dat is eigenlijk misleiding.

Reageer