Artikel De Actuaris: Hoe heeft het zover kunnen komen?

De grote vraag is inmiddels in pensioenland: hoe heeft het zo ver kunnen komen en wat zijn de gevolgen?

Het antwoord op de eerste vraag is relatief eenvoudig. Voor het eerst in de ‘pensioengeschiedenis’ worden we geconfronteerd met een grote groep (babyboomers) die met pensioen gaan. Hierdoor wordt pensioen voor het eerst écht manifest. Alle waarschuwingen/aandachtspunten die in het (recente) verleden echt wel zijn aangegeven, maar toen gezien het tijdstip makkelijk ‘weggewuifd’ konden worden omdat het probleem zich pas over lange tijd voor zou doen én dus niet manifest was, komen nu ook nog eens tegelijk. Een bijzonder lage marktrente, de economische crisis waardoor de bezittingen minder renderen, een nieuw FTK en een stijgende levensverwachting. Daarbij gevoegd blijkt nu dat de communicatie omtrent pensioen onvoldoende is geweest. We zijn blijven hangen in technisch informatie, terwijl de deelnemer – en er is maar een partij die relevant is in pensioenland en dat is de deelnemer – maar een ding wil weten: hoeveel pensioen krijgen is, vanaf wanneer (aangevuld eventueel met in hoeverre krijg ik indexatie). Dat zelfs dat niet is gelukt geeft te denken. Dat er ook nauwelijks een voedingsbodem was voor pensioencommunicatie is een feit, maar geen excuus.

De gevolgen voor bestuurders van pensioenfondsen kunnen en zullen groot zijn. Natuurlijk zullen zij worden aangesproken door teleurgestelde deelnemers. En lukt dat niet om basis van harde juridische feiten, want dat zal best lastig zijn, dan worden zogenaamde class actions ingezet. Juist deze op collectieve emotie gebaseerde acties zouden pensioenfondsbestuurders, maar ook de betrokken werkgever en adviseurs moeten doen sidderen. En laten we eerlijk zijn: ik wil uiteraard niet aansprakelijk zijn, maar ik wel zelfs liever niet eens worden aangesproken. Nu pensioen manifest wordt, wordt het de deelnemer duidelijk dat het om geld gaat. En geld maakt emotie los. Vergelijk de Legio Lease-, de Woekerpolis- en de DSB-affaire. Een ieder die denkt dat het niet zover zal komen is in mijn ogen naïef. Maar goed, de tijd zal het leren.

Alles overwegende durf ik te stellen dat pensioenfondsen zich nu maar even als voorzichtige koopmannen moeten opstellen en niet wederom mogen ‘gokken’ op betere tijden. Afstempelen is in dat kader onvermijdelijk. Maar ook dan speelt wederom de juiste pensioencommunicatie. Komt na afstempelen immers niet weer de mogelijkheid van opstempelen, inclusief het inhalen van ‘gemiste’ uitkeringen? Dat de tijden in pensioenland anders zijn mag duidelijk zijn. Bij een nieuwe tijdsgeest horen nieuwe regels. Regels die we én nog niet kennen en die voor iedereen nieuw zijn. Voorzichtigheid moet dan troef zijn mijns inziens. En hoort voorzichtigheid (en dus zekerheid) niet juist prima bij pensioen?

‘What if’-vragen zijn ook niet meer relevant. Maar dát snellere en verdergaande professionalisering veel had kunnen voorkomen mag duidelijk zijn. Daar is DNB ook van doordrongen, dus op een ‘softe’ toezichthouder in deze hoeven we niet te rekenen. Los van de vraag of we daar blij mee zouden moeten zijn. De ramen open en nu echt – en snel – tijdig, juist, duidelijk en voor de deelnemer begrijpelijk communiceren is de enige manier om verdere escalatie te voorkomen. Gezien diverse advertenties en info op sites van pensioenfondsen kun je je afvragen of hiermee niet nog meer verantwoordelijkheid en dus de kans op aansprakelijkheid over zich wordt afgeroepen.

Mr. Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Reageer