Artikel Bizz: Zo overleeft uw pensioen de crisis

Beperk de schade aan uw pensioen tot een minimum

Dalende beurskoersen, terughoudende banken en economische krimp hebben negatieve gevolgen voor uw pensioen. Voorkom dat u langer moet doorwerken dan u aanvankelijk had gepland.

Voor ruim een kwart van de dga’s in het mkb is het pensioen minder waard geworden het afgelopen jaar. Een op de vijf dga’s vreest dat ze door de kredietcrisis later met pensioen kunnen gaan dan ze voor ogen hadden. Daarnaast geeft één op de tien aan dat ze in de huidige markt hun bedrijf niet kunnen verkopen, en daarom pas met pensioen kunnen gaan als de markt weer aantrekt. Dit blijkt uit onderzoek van verzekeraar Delta Lloyd. Uit het onderzoek komt verder naar voren dat 14% van de dga’s het bedrijf zelf als pensioen ziet. Circa 20% bouwt pensioen op in eigen beheer, nog eens 20% brengt zijn pensioen onder bij een verzekeraar en 12% bouwt pensioen op via een pensioenfonds (zie kader 1). Een op de zes dga’s heeft zijn pensioen helemaal nog niet geregeld. Dit geldt voornamelijk voor de wat kleinere bedrijven.

“Vroeger bouwde je als dga pensioen op in je bv vanwege de fiscale voordelen. Nu deze grotendeels zijn verdwenen is dat veel minder geworden.” Aan het woord is Theo Gommer, pensioendeskundige bij Akkermans & Partners, en advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten in Tilburg. “Een ander verschil met vroeger is dat we langzaam verschuiven van een verzorgingsmodel naar een pensioenmodel waarin je zelf meer verantwoording draagt voor je pensioen. Dat geldt niet alleen voor werknemers, maar ook voor dga’s. Een dga moet tegenwoordig veel ondernemender met zijn pensioen omgaan. Je moet goed kijken naar alle ontwikkelingen en daar op tijd op inspelen. Je kunt niet langer afwachten, en maar zien hoe hoog het pensioen is als je stopt. Dat kan wel, maar dan moet je ook accepteren dat het kan tegenvallen, en dat je eventueel langer moet doorwerken.”

Wat voor gevolgen heeft de economische crisis voor het pensioen van de dga? Gommer: “Als gevolg van de economische crisis krijgt de dga het moeilijk in zijn bedrijf. Ook op pensioengebied. In negen van de tien gevallen gaan de pensioenpremies voor werknemers in de komende jaren omhoog. De dga moet dus meer betalen aan het pensioen van zijn werknemers, wat indirect ten koste gaat van zijn eigen pensioen. Daarnaast zijn investeringen in het bedrijf moeilijk omdat banken terughoudend zijn met het verstrekken van kredieten en leningen. Dus gebruikt de dga dat deel van zijn financiële middelen die voor zijn pensioen zijn bedoeld, voor investeringen in het bedrijf. En dan is het nog maar afwachten of deze investeringen uiteindelijk voor voldoende rendement zorgen. Voor ondernemers die hun bedrijf als pensioenvoorziening zien geldt dat ze waarschijnlijk langer zullen moeten doorwerken, of met minder pensioen genoegen moeten nemen. Door de crisis is het moeilijk om je bedrijf te verkopen, en zeker tegen een goede prijs.”

Stel dat er op de pensioenleeftijd te weinig vermogen in de bv zit. Wat dan? Volgens Gommer is hier in een kwart van de gevallen sprake van. “In principe heb je twee opties: langer doorwerken of uiteindelijk met minder pensioen genoegen nemen. De pensioenpot is immers op een gegeven moment leeg. U bent namelijk verplicht dat bedrag aan pensioen uit te keren wat u in de pensioenbrief hebt vastgesteld (zie kader 2).”

Net als bij de grote pensioenfondsen is ook pensioenindexatie voor de dga een issue. “Als het pensioen vijftien jaar niet wordt geïndexeerd, dan scheelt dat uiteindelijk circa 30% in het pensioen”, aldus Gommer. “Door de waardedaling op de aandelenbeurzen en de lage rentestand hebben veel dga’s hun vermogen zien slinken. Indexatie is dan ook noodzakelijk. Alleen zal in de meeste gevallen blijken dat het bedrijf over onvoldoende financiële middelen beschikt om te indexeren. Ook hier is het belangrijk om te kijken wat er in de pensioenbrief is afgesproken. Als er sprake is van een onvoorwaardelijk recht op indexatie, dan móet er worden geïndexeerd, ongeacht of de financiële middelen aanwezig zijn of niet. Wordt er niet geïndexeerd, dan volgen fiscale sancties.”

Gommer heeft een aantal tips voor een solide pensioenopbouw. “Allereerst is het aan te bevelen ver vooruit te kijken, naar de lange termijn. Stel u zelf vragen als ‘wanneer wil ik met pensioen gaan’, ‘hoeveel inkomen heb ik op jaarbasis nodig’, wat zijn mijn mogelijkheden’, ‘welke middelen in mijn bedrijf kan ik liquide maken’. Houd ook rekening met de pensioen lifecycle: hoe ouder u bent, hoe minder risicovol u wellicht moet beleggen. Bent u rond de 40-45 jaar, dan kunt u uw pensioenvoorziening beleggen in aandelen. Rond uw 55e moet u uit aandelen stappen, en overgaan naar minder risicovolle beleggingen als obligaties. Zodoende heeft u nog voldoende tijd om een en ander bij te sturen. Raak ook niet in paniek als de aandelenkoersen instorten zoals nu het geval is. Verkoop niet direct al uw aandelen, maar laat de lange termijn prevaleren. U heeft een lange termijn beleggingshorizon, en over tien tot vijftien jaar trekken de koersen wel weer aan.”

“Wilt u uw bedrijf verkopen, begin dan vroeg genoeg. Ik kom het nog al te vaak tegen dat ondernemers te laat beginnen met hun overdrachtsplannen. U moet zeker vier a vijf jaar eerder beginnen met plannen. Voor ondernemers die nu hun bedrijf willen verkopen kan ik een geleidelijke verkoop aanraden. In de huidige markt zijn er weinig kopers. Bovendien is het moeilijk om een financiering los te krijgen. Met een geleidelijke verkoop lost u dit probleem op. U schuift een deel van uw taken over aan de potentiële koper, zodat u zich langzaam uit het bedrijf kunt terugtrekken. Als de markt dan later weer aantrekt, kunt u het gehele bedrijf alsnog verkopen.”

“Eigenlijk maakt het niet uit wàt u doet, als u maar iets doet. Een pensioen opbouwen is tegenwoordig eigenlijk hetzelfde als ondernemen. Denk eerder na over uw pensioen, stuur op tijd bij en onderneem actie. Dan bent u verzekerd van een goed pensioen in de toekomst.”

Eigen beheer of verzekeraar?
Eigen beheer
– Liquiditeitsvoordeel, uw vermogen blijft immers in het bedrijf;
– U bent vrij om met het geld te doen wat u wilt;
– Bij faillissement bent u uw pensioen kwijt;
– Zonder partner kunt u geen nabestaandenpensioen opbouwen;
– Geen gegarandeerde uitkering tot aan overlijden.

Verzekeraar
– De premie moet daadwerkelijk worden betaald, dit legt dus beslag op uw liquide middelen;
– Administratie- en beheerkosten van de verzekeringsmaatschappij;
– Beperktere beleggingskeuze;
– Bij faillissement behoudt u uw pensioen;
– Gegarandeerde uitkering;
– Nabestaandenpensioen wel mogelijk.

Uitkeringsverplichting
Stel dat u in uw bv een pensioenverplichting hebt opgebouwd van 500.000 euro. Daar tegenover staat een bedrijfspand met een waarde van 600.000 euro. Volgens de pensioenbrief krijgt u, vanaf de pensioengerechtigde leeftijd, 50.000 euro per jaar uitgekeerd zolang u leeft. Door de crisis is de waarde van uw bedrijfspand echter gedaald naar 250.000 euro. De uitkeringen van 50.000 euro kunnen dan nog maar vijf in plaats van tien jaar worden uitbetaald, tenzij u de uitkeringen verlaagd naar 25.000 euro per jaar. Dit mag niet van de Belastingdienst. Als er te weinig vermogen is moet u gewoon uitkeren wat u in de pensioenbrief heeft vastgesteld. In plaats van levenslang keert u vijf jaar pensioen uit, daarna is de pensioenpot leeg. Het restant van de pensioenverplichting vervalt gewoon. Dit heeft verder geen fiscale consequenties.

Reageer