Artikel Accountant Adviseur: Betaalbaarheid van pensioen

Mede naar aanleiding van de rapportage over de kwaliteit van pensioenadvisering aan het MKB (zie www.afm.nl), heeft de AFM een 11e adviesleidraad uitgebracht. Deze staat volledig in het teken van de betaalbaarheid van de pensioenregeling. Het uitgangspunt van een goed pensioenadvies is dat het een ‘passend advies’ moet zijn, dat aansluit bij de feitelijke wensen en situatie van de klant.

De AFM geeft in haar rapportage 3 specifieke aandachtspunten. Allereerst moet de werkgever zich realiseren dat pensioen een arbeidsvoorwaarde is. Eenmaal pensioen toegezegd, betekent feitelijk in de praktijk ‘dat hij daar niet meer van af komt’. Ten tweede dat een uitvoeringsovereenkomst (dit is de overeenkomst tussen de werkgever en de pensioenuitvoerder) vaak 5 of zelfs 10 jaar duurt. En ten derde dat dus goed gekeken moet worden naar de pensioenlasten op (langere) termijn. Hiervoor zullen diverse scenario’s doorgerekend moeten worden om de pensioenlasten in kaart te brengen. Groeiplannen en hiermee gepaard gaande personele uitbreiding moeten in kaart worden gebracht hierbij. Denkt u aan een stijgende beschikbare premiestaffel. Uitbreiding van personeel, hogere salarissen en een stijgend premiestaffel, betekent over 5 jaar andere – aanzienlijk hogere – lasten dan bij aanvang.

Aan de hand van liquiditeit en werkkapitaal, solvabiliteit, eigen vermogen en last but not least, winst(prognose), zal de adviseur dit, samen met de werkgever en dienst interne, maar natuurlijk ook externe accountant, moeten bespreken en beoordelen. En wel uitvoerig. Een ‘enkele’ opmerking dat de pensioenregeling wel betaalbaar is op termijn is onvoldoende.
Hiervoor zullen jaarrekeningen en liquiditeitsoverzichten geraadpleegd moeten worden. Maar ook moet aan de hand van het ondernemingsplan zal gekeken moeten worden naar investeringen dus werkkapitaal. Op basis van dit alles kan eerst beoordeeld worden of de pensioenregeling op termijn betaalbaar blijft.

Dat ook naar de inhoud sec van de pensioenregeling gekeken moet worden mag ook duidelijk zijn. Keuzes omtrent wie de regeling uitvoert, welke pensioendatum kies ik – nu bekend is dat de AOW- en aanvullende pensioenleeftijd op termijn omhoog gaan -, dekkingen en eigen bijdrages – wetende dat de pensioenkosten zullen stijgen, essentieel – moeten worden besproken. Evenals beslissingen uitgaande van de positie en de pensioenregeling van concurrenten.

Accountants krijgen een expliciete rol toebedeeld van de AFM bij pensioenadvisering. Hoewel – zo stelt de AFM – geen pensioendeskundige, is de accountant bij uitstek de adviseur die over de betaalbaarheid – als enige – goed kan adviseren.

Hoewel advies over pensioen in eigen beheer aan de DGA niet onder de Wft (Wet financieel toezicht)valt, laat dit onverlet dat ook dit advies goed moet zijn. Nu we van een opbouwfase in pensioenland steeds meer in een uitkeringsfase komen gezien de vergrijzing, wordt de aandacht voor ‘is er voldoende geld om het pensioen uit te kunnen keren’ steeds groter. Niet alleen de fiscaal juridische zaken behoeven dus aandacht, maar ook de vraag of de eigen BV het pensioen wel kan betalen. Dat hierbij altijd sprake is van ‘gecalculeerd’ risico, dat ook wel verkeerd kan uitpakken, mag logisch zijn. Wel moet de DGA hiervan terdege bewust zijn en moet dit continu, ieder jaar?, worden besproken.

Tot slot. Dat alles consciëntieus moet worden vastgelegd, zodat als het nodig mocht zijn, dit later gereproduceerd kan worden, wordt steeds belangrijker. Ook daar heeft de AFM ervaren dat in de ‘pensioenbranche’ dit wel erg mager is ingebed. Juist nu de tijd aanbreekt dat op grote schaal de ‘babyboomers’ met pensioen gaan – en dan pas wordt pensioen echt zichtbaar en manifest – zal blijken hoe het hier mee is gesteld. Alle pensioenregeling eens goed door de ‘scan’ halen lijkt mij in dit kader een goed advies!

Mr. Theo Gommer MPLA, directeur Wetenschappelijk Bureau Akkermans & Partners, partner Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Reageer