Artikel 10TALKS: Pensioen nieuwe stijl

Pas rond 2020 keren we meer pensioengeld uit dan er aan premie en rendement bijkomt. We zijn dus alleen nog maar (vice, inmiddels) wereldkampioen pensioenopbouwen. Met pensioen uitkeren hebben we nog geen ervaring. En toch vertoont ons pensioenstelsel aan alle kanten al barsten en scheuren.

Juist op dit moment verandert de wereld. Een aantal zaken speelt. We worden ouder, veel ouder. We werken niet meer 40 jaar bij dezelfde werkgever. Deze wil dus niet meer verzorgen en alleen nog maar belonen. De maatschappij wordt individueler. Niet egoïstischer maar individueler. Vroeger was het kostwinnersmodel leading. Nu wil iedereen ook al is zijn situatie misschien vergelijkbaar met anderen toch andere en vooral eigen keuzes maken. Ook is de consument (deelnemer, maar ook werkgever) kritisch en mondig en vooral kostenbewust, mede gezien de langdurige crisis die nog wel een paar jaar doormoddert.

Dan zit ook nog de marktrente tegen. En: gelet op een veel meer vergrijsde samenleving als Japan, zal dat nog lange(re) tijd zo blijven. Daarbij kun je je afvragen of de goede rendementen uit het verleden overeind blijven.

Kortom: ons pensioen moet op de schop. Twee kenmerken van het huidige systeem moeten we zeker houden. Verplichte pensioenopbouw voor iedereen die werkt, dus ook voor ZZP-ers. En de keus voor collectief beleggen, ook na de pensioendatum. De verplichtstelling qua uitvoerder mag er snel af. Ook moet de norm gewoon naar 1,75% zoals het Regeerakkoord aangeeft, is een maximaal pensioengevend salaris van x (€ 100.000 of ‘de Balkenendenorm’) prima en mag de pensioenleeftijd snel naar 70 jaar. De  AOW moet flexibel ingevuld kunnen worden tussen 65 en 5 jaar na de officiële pensioendatum.

Als ik hetgeen ik hiervoor heb omschreven projecteer op de ontwikkelingen in pensioenland dan zit daar veel discrepantie tussen. De beleidsbepalers lijken zich deze ontwikkelingen niet te realiseren en neuzelen over 1,75 of 1,85% opbouw en dan die laatste 0,1% ook nog netto te sparen. Ook de omzetting van de huidige contracten (bij pensioenfondsen) in reële contracten is sec niet verkeerd, maar deelnemers/werkgevers moeten dan wel kunnen kiezen. Als ik niet meer risico wil nemen dan moet ik die keus kunnen maken. Het is tenslotte mijn uitgestelde loon.

Tot slot moet dit alles veel beter gecommuniceerd worden via het PensioenRegister (www.mijnpensioenoverzicht.nl), waar naast uitleg over pensioen, ook 3e pijlervoorzieningen ingebracht moeten worden, alsmede overige (spaar)voorzieningen). Aan de hand van het ingeven van eigen wensen/voorkeuren wordt met een kleur (rood is niet goed, oranje het houdt niet over en groen is goed) aangegeven waar iemand staat. Doet een deelnemer dat niet dan volgt hij/zij de standaard norm.

Daarna is het dan ook de eigen verantwoordelijkheid van deelnemers om zelf actie te ondernemen. Waarbij goede werkgevers daarbij ondersteunen, hoewel sec hun verantwoordelijkheid niet verder gaat dan communicatie over de eigen regeling.

Al met al is het pensioendossier niet zo moeilijk. Als je kennis van de materie hebt, de maatschappelijke ontwikkelingen doorziet en keuzes durft te maken, is het probleem snel opgelost en zijn we snel weer de echte wereldkampioen. We hebben de eerste plaats verloren (aan Denemarken) op duurzaamheid van ons pensioenstelsel. Wel, dat blijkt, maar is ook zo opgelost!

mr Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Reageer